سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
419
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
و شايد اشاره به اين باشد كه چون پاداش هر عملى بايستى در خور همان عمل باشد كسى كه مال خود را با محبت مفرطى كه بمال دارد در راه خشنودى حق تعالى انفاق نمايد و به اين وسيله خوف فقر را از فقير باندازهاى بردارد خداوند خوف از فقر در دنيا و خوف از عذاب اخروى را از وى باز خواهد داشت و او را ايمن ميگرداند ، و نيز چون فقير را بمنت نهادن و ايذاء زجر ننموده و وى را محزون نگردانيده خداوند وى را از حزن و اندوه آخرت ايمن ميگرداند . و شايد مقصود اين باشد كه چنين كسى پاداش عملش نزد خدا محفوظ است نبايد از انفاق كردن بترسد بر فقر خود و نيز متأسف و محزون نباشد بر اينكه مال از دستش رفته بلكه بداند كه مالش نزد خدا باقى و به چندين برابر تضاعف مينمايد و افزون مىشود قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً كلام نيكو و طلب مغفرت نمودن بهتر و نيكوتر است از صدقه و انفاقى كه همراه آن اذيت به فقير باشد . غنى در مقابل سائل فقير يا اين است كه احسان و بخششى در باره او مىكند لكن دنبال او زخم زبانى به او مىزند يا اينكه اصلا بوى اعتنايى نميكند و ميگذرد يا احسانى به او مىكند و زخم زبانى و اذيتى بوى هم نميكند ، اين آيه اشعار دارد كه آنجايى كه در باره فقير احسان ميكنيد بايستى خوددارى كنيد كه مبادا به فقير اذيتى از كلام درشت يا بنحو ديگر آزارش كنيد و دل او را بشكنيد ؛ و آنجايى كه در باره او انفاق نميكنيد اقلا بكلام نيك و احسان لسانى دل وى را خوش كنيد ، و شايد مقصود از مغفرت اين باشد كه هر گاه سائل در اثر عدم احسان درشتى نمود و سخن ناشايستهاى گفت پردهپوشى كنى و تو بسخن نيكو وى را رد كنى اگر چنين كنى بهتر از اين است كه چيزى به فقير بدهى و او را دل شكسته گردانى زيرا كه آن مالى كه بوى دادهاى به زودى تمام مىشود لكن جراحت دل او كه در اثر زخم زبان بوى زدهاى به زودى التيام نمييابد .